6.3. Тұрақтылықтың жиіліктік белгілері.

Михайлов белгісі

 

Зерттелуші жүйенің дифференциялдық теңдеуі негізінде сипаттама теңдеу алынды делік:

 

                         (6-9)

 

айнымалы түрінде компплексті функциясы құрылады:

 

      (6-10)

 

Бұл функция комплексті айнымалы жазықтығындағы вектор түрінде көрсетілуі мүмкін.  өзгергенде D(iω) функциясының векторы өз ұзындығын ω мәніне тәуелді түрде өзгерте отырып координаталар баснан айналады. Векторлар ұшын қосатын қисық Михайлов годографы деп аталады.

Жүйе тұрақтылығы үшін годограф жиіліктің ω 0-ден ∞-ке дейін өзгеруіне байланысты оң нақты жартыостен бастап сипаттама теңдеуінің раті қанша болса сонша квадрантты еш жерде қиылыспай және нольге ұмтылмай сағат тіліне қарсы өткені қажетті де жеткілікті.

Басқаша айтқанда, Михайлов векторы D(iω) жиіліктің ω 0-ден ∞-ке дейін өзгеруіне байланысты сағат тіліне қарсы  бұрышпен бұрылыс жасайды, мұнда n – сипаттама теңдеудің реті.

Егер жүйе тұрақсыз және оң жартыжазықтықта m түбірге ие боса, онда Михайлов векторы жиіліктің 0-ден ∞-ке дейін өзгеруінде сағат тіліне қарсы (n-2m)π/2 бұрышқа бұрылыс жасайды.

 

 

                                                   i Im 

 

                                n=2                                        

                                                                                               n=5

 

 

 

                                                                                                   Re

 

 

                                                                                           n=4

                                 n=3

 

 

6-7 сурет. Тұрақты жүйелер үшін Михайлов годографы

 

 

                                         i Im

 

 

 

 

 

 

                                                                              Re

 

 

 

 

 

 

6-8 сурет. Тұрақсыз жүйелер үшін Михайлов годографы

 

Михайлов белгісінің туындысы ретінде кезектесу белгісі саналады.

Жүйе тұрақты, егер сипаттама теңдеудің нақты және жорамал бөліктерінің түбірлрі бір бірімен кезектессе.

 

                  i Im

                   

                                                                                            Re(ω)

 

                                                                                                             Re      

 

                                                                                           Im(ω)

 

 

 

6-9 сурет. Кезектесу белгісі

 

Мысал

 

Жүйенің сипаттама теңдеуі берілген:

 

                    (6-11)

 

Кезектесу критериі көмегімен тұрақтылықты зерттеу керек.

Комплексті айнымалы функциясын құрайық:

 

 

Нақты және жорамал бөліктердің түбірлерін нольге теңестіру арқылы табамыз:

 

 

 

 

Нақты және жорамал бөліктердің түбірлері сәйкесінше келесіге тең:

 

 

 

 

       Re   Im

 

                                         Re(ω)        Im(ω)    

                        1          2           3           4               ω

 

 

 

 

6-10 сурет.

 

Суретте көрсетілгендей, нақты және жорамал бөліктердің түбірлері кезектеседі, берілген сипаттама теңдеуімен сипатталтын жүйе тұрақты.